Ψευδοεικόνες (artifact) σε ΜΤ Εγκεφάλου λόγω παρουσίας ορθοδοντικής συσκευής στους οδόντες της κάτω γνάθου.

Ιστορικό: 

Παιδιατρικός ασθενής (12 ετών) προσέρχεται στο τμήμα Μαγνητικής Τομογραφίας για την πραγματοποίηση Μαγνητικής Τομογραφίας Εγκεφάλου, σε επείγουσα βάση.

Μετά από τον έλεγχο ασφάλειας που πραγματοποίησε ο Τεχνολόγος Ακτινολόγος του Τμήματος Μαγνητικής Τομογραφίας, διαπιστώθηκε μη αφαιρούμενη σταθερή ορθοδοντική συσκευή στους οδόντες της κάτω γνάθου και  ζητήθηκε από  τους συνοδούς γονείς του ασθενούς να προσκομίσουν βεβαίωση συμβατότητας της συσκευής με υψηλό μαγνητικό πεδίο.

Οι γονείς προσκόμισαν την εν λόγω βεβαίωση από τον ορθοδοντικό και η εξέταση πραγματοποιήθηκε.

Συζήτηση: 

Σχεδιάστηκε η εφαρμογή του πρωτόκολλου απεικόνισης Εγκεφάλου με μαγνητική τομογραφία (βλ. «εδώ»).

Από τις πρώτες εικόνες έγιναν αντιληπτές ψευδοεικόνες (artifact) λόγω της συσκευής και αναφέρθηκε από τον ασθενή αίσθηση ήπιας έλξης της συσκευής, όσο βρισκόταν στο μαγνητικό πεδίο. Δεν πραγματοποιήθηκε όλο το πρωτόκολλο εξέτασης, αλλά βασικές ακολουθίες, στο πλαίσιο του «επείγοντος»  του περιστατικού, και αφού διαπιστώθηκε η μη υπερθέρμανση ή μετακίνηση της συσκευής.

Πλήρες το πρωτόκολλο ελήφθη μετά την απομάκρυνση της ορθοδοντικής συσκευής.

Στις εικόνες που παραθέτουμε απεικονίζεται  το εύρος του artifact που προκαλεί η συσκευή, η οποία παρόλο που βρίσκεται στους οδόντες της κάτω γνάθου, καθιστά μη διαγνωστική την απεικόνιση του μετωπιαίου λοβού στις περισσότερες των ακολουθιών. Το artifact αίρεται στις εικόνες που ελήφθησαν μετά την αφαίρεση της συσκευής.

Τεχνικά σφάλματα λόγω κίνησης στην απεικόνιση με Μαγνητικό Συντονισμό

 

Τα τεχνικά σφάλματα (artifact) λόγω κίνησης δημιουργούνται από εκούσιες ή ακούσιες κινήσεις του ασθενούς ή από παλμικές ώσεις και φαινόμενα ροής στα αγγεία, την καρδιά και το ΕΝΥ.

Στην Μαγνητική Τομογραφία τα artifact κίνησης μπορούν να προκαλέσουν ασαφοποίηση των ανατομικών δομών κατά την διεύθυνση της κωδικοποίησης φάσης δημιουργώντας είδωλα (ghost artifacts) κατά την διεύθυνση της κωδικοποίησης φάσης.

Αυτό συμβαίνει για τους εξής δύο λόγους:

1. Κατά την χωρική καταγραφή του σήματος, το σήμα σε κάθε voxel είναι σταθερό μεταξύ των βημάτων κωδικοποίησης φάσης και κάθε αλλαγή που παρατηρείται στο σήμα οφείλεται μόνο στην εφαρμογή της κωδικοποίησης φάσης. Επομένως κάθε αλλαγή της τιμής της φάσης του voxel που οφείλεται σε κίνηση, αποδίδεται από τον FFT σε διαφορετικό voxel με αποτέλεσμα κινούμενες δομές να καταλαμβάνουν διαφορετικές θέσεις στο FOV σε διαφορετικούς χρόνους κατά την διάρκεια της κωδικοποίησης φάσης.
2.  Για την δειγματοληψία του σήματος κατά την κωδικοποίηση συχνότητας χρειάζονται μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου ενώ χρειάζονται δευτερόλεπτα για την πλήρωση του χώρου δεδομένων.

Τα είδωλα που προκαλούν οι περιοδικές κινήσεις είναι ακριβή αντίγραφα του κινούμενου θέματος (στην προκειμένη περίπτωση η ιγνυακή αρτηρία), ισαπέχουν μεταξύ τους και η ένταση τους εξασθενεί όσο απομακρυνόμαστε από την αρχική δομή. Τα είδωλα μπορεί να είναι φωτεινά ή σκοτεινά ανάλογα με το πλάτος του παλμού.

Τεχνικές αντιμετώπισης σφαλμάτων κίνησης:

1. Εναλλαγή αξόνων φάσης και συχνότητας
2. Τεχνικές ελέγχου της αναπνοής
3.  Καρδιακός συγχρονισμός
4. Τεχνικές πλήρωσης Κ-χώρου
5. Αύξηση NSA

 

Καμία τεχνική δεν εξαλείφει τελείως τα σφάλματα κίνησης, ενώ κάθε μία από αυτές έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα.

Τέλος η εναλλαγή των αξόνων φάσης και συχνότητας μπορεί να απομακρύνει το artifact από την περιοχή ενδιαφέροντος, αλλάζοντας του θέση χωρίς να το εξαλείφει.

 

 

www.radiologycommunity.gr

Β.Μ.-Θ.Θ.

Πηγή:

Κουμαριανός Δ., Μαγνητική Τομογραφία: Από τις βασικές Αρχές στην Κλινική Πράξη, Εκδ. Ζεβελεκάκη, Αθήνα 2013. ( Σελ. 213-215)

Η χρήση εκλεκτικών αντιχολινεργικών σπασμολυτικών φάρμακων για τη βελτίωση των εικόνων στην MRI Προστάτη

Το ενέσιμο διάλυμα Buscopan®   περιέχει την δραστική ουσία "βουτυλοβρωμιούχο υοσκίνη", η οποία είναι ανταγωνιστής της δράσης της ακετυλοχολίνης στους μουσκαρινικούς υποδοχείς (δηλαδή είναι ένα εκλεκτικό αντιχολινεργικό σπασμολυτικό φάρμακο κυρίως των λείων μυϊκών ινών).

Η ενέσιμη μορφή χρησιμοποιείται κατά τον ακτινολογικό έλεγχο του πεπτικού συστήματος, για την άρση του σπασμού που δυσκολεύει τη διαγνωστική προσπέλαση και δημιουργεί διαφοροδιαγνωστικά προβλήματα.

Τεχνικό σφάλμα Μαγνητικής Επιδεκτικότητας (Susceptibility Artifact)

ΨΕΥΔΟΕΙΚΟΝΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ο όρος "μαγνητική επιδεκτικότητα" στον Μαγνητικό Συντονισμό εκφράζει τη μαγνητική ευαισθησία ενός υλικού κατά την είσοδο του σε ισχυρό μαγνητικό πεδίο. Το τεχνικό σφάλμα μαγνητικής επιδεκτικότητας προκαλεί γεωμετρική παραμόρφωση της εικόνας και σημαντική απώλεια σήματος.

Χαμηλός SNR εξαιτίας μη ενεργοποίησης του πηνίου.

Στο παρακάτω παράδειγμα παρουσιάζεται η αναγκαιότητα χρήσης εξειδικευμένων πηνίων για την πραγματοποίηση εξετάσεων μαγνητικής τομογραφίας. Κατά την τοποθέτηση του πηνίου γόνατος για την πραγματοποίηση MRI γόνατος, αρχικά δεν "κούμπωσε" σωστά το πηνίο στην υποδοχή του, με αποτέλεσμα για τη λήψη των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το Q Body από το σύστημα του μαγνητικού τομογράφου. Όπως φαίνεται στην εικόνα 1, που λήφθηκε με αυτές τις συνθήκες, ο λόγος σήμα προς θόρυβο (SNR) είναι πολύ χαμηλός και ο θόρυβος παρουσιάζεται διάχυτος στην εικόνα πυκνότητας πρωτονίων με καταστολή του σήματος του λίπους. Ακόμη και αν αυξάναμε τον NSA  (Number of Signal Averangres/Aquisitions) (ή αλλιώς NEX= Number of EXcitations) και ως εκ τούτου αυξάναμε δραματικά τον χρόνο σάρωσης, το αποτέλεσμα δεν θα ήταν καλό, αφού το Q Body δεν είναι κατάλληλο πηνίο για την μελέτη του γόνατος. Η λύση προφανώς είναι η χρήση κατάλληλου πηνίου, το οποίο και χρησιμοποιήθηκε για τη λήψη της εικόνας 2.

Ένας γενικός κανόνας που πρέπει να έχουμε στο νου μας είναι ότι προϋπόθεση για την άρτια απεικόνιση με Μαγνητικό Συντονισμό είναι η επίτευξη καλή ομοιογένειας, και ότι όσο πιο μικρό είναι ένα πηνίο και από όσα περισσότερα στοιχεία / κανάλια αποτελείται, τόσο υψηλότερος θα είναι ο SNR.

www.radiologycommunity.gr

Β.Μ.-Θ.Θ.

Data Error Artifact

Σε όλα τα συστήματα μαγνητικής τομογραφίας είναι πιθανό κατά καιρούς να εμφανίζεται τυχαία "μια προσωρινή δυσλειτουργία" στην αλυσίδα επεξεργασίας δεδομένων, με αποτέλεσμα μια εικόνα που περιέχει πολλαπλές γραμμές που παρουσιάζονται είτε ως ένα διασταυρούμενο είτε ως ένα κλασικό μοτίβο. Κάποιες φορές  η απλή επανεπεξεργασία των ακατέργαστων δεδομένων θα αφαιρέσει αυτό το artifact (ψευδοεικόνα). Κάποιες άλλες απαιτείται η παρέμβασή μας στο αίτιο που προκάλεσε την έντονη εκδήλωση του artifact. Στο παράδειγμα που επισυνάπτουμε, αιτία της εμφάνισης του “Data Error Artifact” ήταν η κακή εφαρμογή του πηνίου στον υποδοχέα. Η αλλαγή υποδοχέα έλυσε το πρόβλημα. 

www.radiologycommunity.gr

Β.Μ.-Θ.Θ.

Zipper Artifact

Στην απεικόνιση με Μαγνητικό Συντονισμό, το zipper artifact αναφέρεται σαν ένα είδος artifact όπου μία ή περισσότερες ψευδείς γραμμές ηλεκτρονικού θορύβου εκτείνονται κάθετα στην κατεύθυνση κωδικοποίησης συχνότητας και παρουσιάζονται σε όλες τις εικόνες μιας σειράς.

Υπάρχουν διάφορες αιτίες για τα zipper artifact στις εικόνες. Οι περισσότερες από αυτές σχετίζονται με προβλήματα στο hardware ή software, πέραν του άμεσου ελέγχου του Τεχνολόγου Ακτινολόγου.

Τα zipper artifact που μπορούν να ανιχνευθούν εύκολα είναι εκείνα που συμβαίνουν όταν η πόρτα του Μαγνητικού Τομογράφου είναι ανοιχτή, κατά την απόκτηση εικόνων, λόγω της εισόδου RF παλμών στο χώρο σάρωσης από ηλεκτρονικό εξοπλισμό (π.χ. κινητές συσκευές, ραδιόφωνα ή αεροσκάφη).

Οι RF από διάφορους εξωτερικούς ραδιοπομπούς θα προκαλέσουν zipper artifact που είναι προσανατολισμένα κάθετα προς τον άξονα συχνότητας της εικόνας. Συχνά υπάρχουν περισσότερες από μία γραμμές σε μια εικόνα από αυτήν την αιτία που αντιστοιχεί σε διαφορετικές ραδιοσυχνότητες. Άλλα προβλήματα hardware ή software μπορεί να προκαλέσουν zipper artifact σε κάθε άξονα.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε:

•         Να κλείνουμε καλά την πόρτα του Μαγνητικού Τομογράφου κατά τη διάρκεια της εξέτασης.
•         Να αφαιρούμε όλες τις ηλεκτρονικές συσκευές από τον ασθενή πριν την εξέταση και την είσοδό του τον θάλαμο εξέτασης.

Εάν το artifact παραμένει, παρόλο που ο πλησιέστερος ηλεκτρονικός εξοπλισμός είναι απενεργοποιημένος, είναι πιθανό να αντιμετωπίζει πρόβλημα η θωράκιση έναντι των RF:

1.          Αυτό συνήθως συμβαίνει στις επαφές μεταξύ της πόρτας και της εμπλοκής και μπορεί να χρειαστεί να καθαριστεί ή να επισκευαστεί.
2.          Ο πίνακας από όπου τα καλώδια εισέρχονται στο δωμάτιο είναι ένας άλλος χώρος που πρέπει να ελεγχθεί.

www.radiologycommunity.gr

Β.Μ - Θ.Θ

Artifact σε Μαγνητική Τομογραφία από patch Οιστραδιόλης

Ιστορικό:

Ασθενής, με ορμονικές διαταραχές, προσήλθε για Μαγνητική Τομογραφία πυέλου για τον έλεγχο των ωοθηκών. 

Τεχνική:

Πρωτόκολλο Μαγνητικής Τομογραφίας Πυέλου

- T2 TSE σε τρία επίπεδα 

- T1 mDIXON σε εγκάρσιο επίπεδο 

- Ακολουθίες διάχυσης με πολλαπλές τιμές b value

- Επί ενδείξεων δυναμικός έλεγχος σε οβελιαίο ή εγκάρσιο επίπεδο ανάλογα με το είδος της παθολογίας που διερευνάται.

Πριν την είσοδο της ασθενούς στο Μαγνητικό Τομογράφο λήφθηκαν όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας και πραγματοποιήθηκε ενδελεχής έλεγχος για τον αποκλεισμό ύπαρξης μεταλλικών ή άλλων μη συμβατών αντικειμένων επί των ενδυμάτων της ασθενούς.

Κατά την λήψη των εικόνων εντοπισμού (survey) παρατηρείται ψευδοεικόνα στο ύψος την πρόσθιας λαγόνιας άκανθας πάνω στο δέρμα της ασθενούς. Μετά από τον έλεγχο που πραγματοποίησε ο Τεχνολόγος διαπιστώθηκε η ύπαρξη αυτοκόλλητου φαρμακευτικού επιθέματος οιστραδιόλης, το οποίο εκ πρώτης όψεως έμοιαζε συμβατό με τον Μαγνητικό Τομογράφο. Παρόλα αυτά το επίθεμα αφαιρέθηκε. 

Το survey επαναλήφθηκε και το artifact δεν υπήρχε πράγμα που αποδεικνύει ότι παρόλο που το patch φαινόταν συμβατό τελικά δεν ήταν.

              Β.Μ.-Θ.Θ.

 

         

Denture Artifact

Μαγνητική επιδεκτικότητα (Magnetic Susceptibility) είναι η ικανότητα του πυρήνα ενός ατόμου να μαγνητίζεται κατά την είσοδο του σε ισχυρό εξωτερικό μαγνητικό πεδίο. Το τεχνικό σφάλμα (artifact) μαγνητικής επιδεκτικότητας προκαλεί γεωμετρική παραμόρφωση της εικόνας και σημαντική απώλεια σήματος. Το συγκεκριμένο artifact παρουσιάζεται λόγω του υλικού από το οποίο αποτελούνται τα οδοντικά στηρίγματα που είναι στο στόμα του ασθενούς. 

Θ.Θ.-Β.Μ.

Artefact σε ακολουθία ASL (Arterial Spin Labelling)

Artefact  σε  ακολουθία  ASL (Arterial Spin Labelling)

Ασθενής 63 ετών που νοσηλεύεται σε καταστολή στην ΜΕΘ του Νοσοκομείου μεταφέρεται στο τμήμα Μαγνητικής Τομογραφίας για την πραγματοποίηση MRI Εγκεφάλου.

Η Ασθενής μεταφέρεται διασωληνωμένη. Τηρούνται όλα τα μέτρα ασφαλούς μεταφοράς της, ενώ έχουν ελεγχθεί όλα τα μέτρα ασφαλείας που απαιτούνται για την είσοδό της σε μαγνητικό τομογράφο υψηλού πεδίου. Αφαιρούνται όλες οι συσκευές και τα υλικά που δεν είναι συμβατά και αντικαθίστανται με αντίστοιχα συμβατά.

Το πρωτόκολλο περιλαμβάνει:

α) FLAIR 3D με καταστολή του σήματος του λίπους με ανασυνθέσεις στα 3 επίπεδα.

Eyeliner artefact - 3.0 Tesla MRI

Γυναίκα ασθενής που προσήλθε στο τμήμα Μαγνητικής Τομογραφίας για MRI Εγκεφάλου. Η ασθενής έφερε κοσμετικά υλικά (eyeliner) στα μάτια τα οποία δεν ήταν συμβατά με το μαγνητικό πεδίο. Στην παρακάτω εικόνα T2 W ακολουθίας επισημαίνονται με κίτρινα βέλη τα artefact. 

Β.Μ-Θ.Θ

#UHI_MRI_PHILIPS_INGENIA_3.0T_CX